"Obóbriga, unha misteriosa cidade no Xurés - parte I

Interessante artigo que encontrei na revista Arraianos sobre a desaparecida cidade de Obóbriga, integrada no, hoje, parque do Xurés.

Dividi a peça em duas publicações a fim de não tornar maçadora a sua leitura - hoje, segue a primeira; optei, também, por manter a transcrição na língua original.

"As duas primeiras referencias que coñecín sobre a cidade desaparecida de Obóbriga chegáronme directamente da remota antiguidade: unha documentada por Plínio no século I, na sua Naturalis Historia, na que situaba a “oppidum” Abobrica por encima de Braga; e a outra, procede dunha lenda que me relatou a minha avoa Generosa, nacida em 1877, na que associaba esta cidade de Obóbriga ao martirio da venerada Santa Eufémia, que lle dera nome a unha parte da serra do Xurés.

E por esa peculiar forma de comunicación próprio da lareira galega, secuencial e intermitente: de avó a neto, que caracteriza a transmisión oral nas zonas de montaña, penso  que a lenda, que en principio procedia da miña avoa, deberia remontasse a mais atrás, á avoa da súa avoa, etc., ou sexa, que tem a súa orixe en tempos inmemoriais. Falábame a miña avoa dunha localización xeográfica precisa na Serra do Xurés, en que a poboacion de Obóbriga estaba situada nunha breve chaira da montaña chamada Cobrán, que se deita  á sombra da barranca terrible do Coto, onde inda non faim oito se podian recoñecer alguns retos disseminados que se foron diluindo pouco a pouco entre a brêtema  das dúbidas e a lonxevidade dos tempos.

Obóbriga, aparece citada no Padrao do Povos de Chaves, e debeu ser unha populosa cidade moi coñecida na Era de Roma, polos anos 126 durante o imperio de Trajano e Adriano, cando inda duraba a persecución dos cristiáns; e entre esses que profesaban a fe de Cristo, a nossa Eufemia foi a mártir emblemática desta cidade, morrendo despeñada, lanzada desde o alto dun precipício cuxá escabrosidade dá medo ollar.

Fálanos a tradición oral dun episodio da lenda de Santa Eufemia, transmitido de lareira en lareira e de avoa en avoa, que di que fai cáseque dous mil anos veu refuxiarse a Santa a un coñecido oco ou cova que existe naquelas zonas agrestes da serra do Xurés chamada Franxoso, fuxindo do mundo e da persecución dos enemigos, vivindo das esmolas dos pastores e das almas caritativas. Antes disso, conta a tradición que estivo ao servicio dun labrego de Obóbriga que lle encargou como principal mester gardar os pardais dunha herdade, e tal era o poder da Santa, que mientras se ocupaba de outras labores, os paxaros non transgredían as ordes de manterse lonxe das herdades.

Xurdiu ao longo dos séculos passados abundante documentación bibliográfica sobre Obóbriga, tomada case toda dos escritos dos Bispos Ouresans Afonso II e Seguín, coetâneos respectivamente da aparición do corpo de Santa Eufémia en Campelo (preto de Obróbiga) en 1090, e da sua traslación a Ourense en 1159. A partir dos escritos destes bispos, comenzarán a falar da dita cidade do Xurés relacionada coa Santa Eufémia, os Cronicons, os Breviarios Bracarense e Auriense, Prudencio de Sandoval  (1560), Ambrósio de Morales (1572), Mauro Castellá Ferrer (1610), Cardoso (1657), Munõz de la Cueva (1700), Matos Ferreira (1750), Tude de Sousa, etc., etc. Se bem, como observa Muñoz de la Cueva, algún dos autores citado “confunden as dúas insignes mártires Eufémias”, atribuindolle  á nossa da Galiza outras fazañas que só cadran com outra Santa Eufémia, a da Calcedónia asiática."

Xose Lamela Bautista 

Arraianos, nº 4, pág. 38/39 - Outono de 2005